DÒNG PHIM KÝ SỰ

Mêkông ký sự như một “trái bom” làm bùng lên sự chú ý trong dư luận vốn im ắng đối với phim tài liệu Việt Nam, tạo nên bước ngoặt bất ngờ trong lĩnh vực này của điện ảnh và truyền hình nước nhà. Ngòi nổ của trái bom lạ lùng đó chính là tính hấp dẫn thực sự đối với người xem, xưa nay vốn ít mặn mà đối với phim tài liệu, không chỉ với phim trong nước mà cả với phim do nước ngoài sản xuất.

Thực ra Mêkông ký sự không phải là người lính tiên phong của dòng phim ký sự Việt Nam mà chỉ là “thành công vang dội” đầu tiên, giữ vai trò “đầu tàu” cho hàng loạt đoàn tàu hùng hậu tiếp theo bước vào chân trời “khám phá” mang nhãn hiệu Việt Nam. Trước Mêkông ký sự, dạng phim này đã được nhen nhóm khá thành công tại TFS từ năm 1997 với các chuyến đi dài ngày sang Cuba, Pháp (1997), Trung Quốc (2000), vân vân… Đặc biệt phim Trung Hoa du ký (23 tập) ra đời năm 2000 đã được khán giả nhiệt liệt đón chào như một luồng gió mới, được coi là sản phẩm chính thức khai sinh ra dòng ký sự tại TFS và tại HTV. Noi gương Trung Hoa du ký, Ban Chuyên đề của HTV (cộng tác với TFS) cho ra đời Những nẻo đường Trung Hoa (8 tập) tiếp tục đạt được những thành công ấn tượng. Hai bộ phim về Trung Hoa này là những bước thăm dò quan trọng để xúc tiến phim Mêkông ký sự được coi là sẽ có địa bàn cần tiếp cận đầy hiểm nguy và bí ẩn, là vùng rừng núi, cao nguyên trắc trở phía Tây Trung Quốc, nơi ra đời và chiếm môt nửa chiều dài của Mêkông.

Sự hấp dẫn của phim ký sự được tạo dựng từ nhiều yếu tố, trong đó nổi bật có:

Thứ nhất là chất “từ khách đường dài”, một thể loại văn học vốn rất được ưa thích với đặc điểm câu chuyện được phát triển theo lộ trình của tác giả hoặc của nhân vật, đầy tính khám phá mang nhiều kịch tính, với các yếu tố bất ngờ, nhiều phong cảnh thiên nhiên, kiến trúc diễm lệ, kỳ lạ, những thành tựu, đặc điểm văn hoá mới mẻ độc đáo cộng với cách tư duy bay bổng, lãng mạn, sâu lắng, đầy suy tưởng về nhân tình thế thái, về sự đời, về lịch sử, về thực tế cuộc sống, và về số phận con người… là những điều rất dễ chạm tới đáy lòng người xem nên được chia sẻ, đồng cảm và tâm đắc.

Thứ hai là sự giàu thông tin và kiến thức trải dài theo bước chân lữ khách trong mọi lĩnh vực từ thiên nhiên, địa lý, lịch sử, văn học nghệ thuật, chủng tộc, tôn giáo, quân sự, kinh tế, xã hội đến khoa học kỹ thuật, phong tục tập quán, vân vân… trên mọi miền đất xa gần. Yếu tố này cực kỳ quan trọng, nó làm cho phim không bao giờ nhàm chán và tẻ nhạt, thông tin ở đây bao gồm cả hai mặt sự vật và tư duy. Sự vật là chất liệu, còn tư duy là cái hồn, là suy tưởng, là tâm sự, là lý luận trên sự nhẹ nhàng, đằm thắm, giản dị, dễ hiểu, gần gũi, trân trọng khán giả; không cường điệu, áp đặt, không sáo mòn, tạo nên một không khí thân tình, trung thực, giàu cảm xúc.

Nói chung, “ký sự” chính là mảnh đất màu mỡ để chúng ta thả sức thể hiện mọi vấn đề của cuộc sống (xung quanh một chủ đề nào đó) mà khán giả rất dễ đồng tình, thậm chí mong mỏi được chia sẻ. Đó đồng thời cũng chính là môi trường quý giá để chúng ta kiến tạo một sản phẩm truyền hình có hàm lượng trí tuệ, văn học, nghệ thuật cao.

Giống như phim tài liệu, phim ký sự nếu làm tốt, sẽ có giá trị lâu dài, có thể chiếu mãi mà vẫn được đón nhận nhiệt liệt, sự lan toả có thể vượt khỏi biên giới quốc gia, Mêkông ký sự là một ví dụ. Điều đáng mừng là cùng với Mêkông ký sự của TFS, hàng trăm ký sự dài ngắn của các đài truyền hình, các nhà sản xuất từ Nam chí Bắc đua nhau ra đời tạo nên một không khí cực kỳ sôi động, dồn dập, một nguồn cung dồi dào, phong phú, đa dạng. Nhưng cũng như phim tài liệu, phim ký sự cũng bao gồm đủ mọi cung bậc, mọi mức độ thành công khác nhau, trong đó loại chất lượng thấp không ít. Đó là những phim có nội dung hời hợt, chỉ chú ý nhiều tới phong cách, tới diễn xuất của người dẫn chương trình mà ít chú ý tới chất lượng thông tin, tới tầm tư duy và cách thể hiện chững chạc, giống như sân khấu ca nhạc chỉ chú ý tới phong cách biểu diễn, động tác ngoại hình, tiết tấu cường độ, vũ điệu mà yếu về giai điệu, ca từ, nội dung tư tưởng cùng những giá trị nhân văn có chiều sâu của tâm hồn. Tất nhiên, thái độ và sự hưởng ứng có điều kiện của khán giả sẽ góp phần quan trọng điều chỉnh chất lượng của dòng phim này. TFS cũng sẽ duy trì phim ký sự với sự đầu tư công sức thích đáng cho các đề tài trong và ngoài nước với sự tham gia của nhiều nhà làm phim có năng lực và kinh nghiệm để cho ra đời những sản phẩm chất lượng cao có quy mô lớn, (trong đó có những phim kết hợp giữa ký sự và tài liệu) như: Chân dung Bà Mẹ Việt Nam anh hùng, Việt Nam – 54 dân tộc anh em, Quốc lộ 1A, Người Việt Nam ở nước ngoài, Ký sự Hoả xa – Hành trình xuyên Châu Mỹ, Con đường tơ lụa,…

Phim ký sự của TFS được hình thành từ hai cách làm khác nhau. Một là đi ghi hình rồi về Hãng làm hậu kỳ, như các phim Trung Hoa du ký, Mêkông Ký sự. Hai là vừa ghi hình vừa làm hậu kỳ trên đường di chuyển từ địa phương này đến địa phương khác, từ quốc gia này sang quốc gia khác như: Ký sự Hoả xa – hành trình xuyên lục địa, Ký sự Amazon, Trở lại Volga, Ký sự Huyền bí sông Hằng… Loại thứ hai này giống như một “công xưởng điện ảnh di động”. Đó là những chuyến đi lạ lùng đầy cảm xúc lãng tử với tâm trạng phiêu lưu mạo hiểm đối với lời hứa hoàn thành từng tập phim vào những thời điểm định trước để kịp gởi về phát sóng. Ký sự Hoả xa – hành trình xuyên lục địa là một câu chuyện đầy lãng mạn phiêu du để đời về chuyến hành nghề lang thang trên xe lửa. Chưa bao giờ cảm giác phiêu bạt, giang hồ, du tử đầy trách nhiệm cao quý trên một loạt phương tiện di chuyển không thể lãng mạn hơn lại đầy ắp, dạt dào và lắng sâu đến thế, nó in sâu vào ký ức các thành viên đoàn du hành và truyền lại niềm cảm hứng sâu đậm cho những chuyến đi sau mà họ tham gia.

Trên cơ sở những thành công bước đầu mang tính khai phá, với một thương hiệu mới hình thành, TFS quyết tâm giữ vững, duy trì và nâng cao uy tín bằng những sản phẩm tiếp theo với cả tấm lòng, niềm say mê và ý thức trách nhiệm trước khán giả. Thăng trầm là lẽ thường tình trên đời, việc xuất hiện tình trạng nhàm chán trong dòng ký sự trên bình diện cả nước không làm chúng ta nản chí, chỉ cần chỉnh lại ý thức trách nhiệm, nhận thức và chú ý nâng cao tay nghề, tiếp tục giữ vững ý chí, mọi việc rồi sẽ ổn. TFS nguyện góp phần nhỏ bé của mình để thể loại truyền hình này không ngừng tạo ra những giá trị mới đem lại niềm tin và niềm vui cho khán giả../.

• Tiếng vọng đồng quê - Ca nhạc
  Huy chương vàng Đài THVN LHTHTQ– 1994
• Những cánh hoa ngược dòng - Phóng sự
  Huy chương vàng Đài THVN LHTHTQ – 1995
• Khi đàn sếu trở về - Khoa học
  Bằng khen Đạo diễn khá nhất Phạm Khắc; Bằng khen phim Khoa học – Liên hoan phim VN lần thứ XI – 1996
• Thời gian vĩnh cửu - Khoa học
  Bông sen Bạc - Liên hoan phim VN lần thứ XI – 1996
• Nhịp điệu bốn phương - Ca múa nhạc
  Huy chương vàng Đài THVN LHTHTQ – 1996
• Ca khúc trong phim - Ca múa nhạc
  Huy chương Bạc– Đài THVN - LHTHTQ năm 1998
• Đôi nét về Chê Guê vara - Báo hình
• Nguyễn Thế Đoàn – Nhà quay phim Bác Hồ - Báo hình
  Giải Báo chí toàn quốc – Hội Nhà báo VN năm 1998 tặng nhà báo Lưu Nguyễn, Việt Bình, tác phẩm: “Nguyễn Thế Đoàn – Nhà quay phim Bác Hồ” – Giải B
• Nông dân Hiệp Phước: Gập ghềnh đường vào nhà máy - Phóng sự ngắn
  Bằng khen – Đài TH VN năm 2000
• Những trẻ em ở làng Hòa Bình Từ Dũ - Phóng sự ngắn
  Bằng khen – Đài TH VN năm 2000
• Những người tập nói không thanh quản - Phóng sự ngắn
  Bằng khen – Đài TH VN năm 2000
• Một ngày của người nhặt rác - Phóng sự ngắn
  Huy chương Vàng– Đài TH VN - LHTHTQ năm 2001
• Vui buồn với di tích Cát Tiên - Phóng sự
  Huy chương vàng-LHTHTQ 2002
• Ca khúc trong phim - Ca nhạc
  Huy Chương Bạc- LHTHTQ 2002
• Một ngày trên xe buýt mẫu - Phóng sự
  Bằng khen- Đài truyền hình Việt Nam 2003
• Cõng chữ lên non - Phóng sự
  Bằng khen- Đài truyền hình Việt Nam 2003
• Có một chiếc thuyền - Phóng sự
  Bằng khen- Đài truyền hình Việt Nam 2003
• Giấc mơ tìm thấy - Phóng sự
  Bằng khen LHTHTQ 2004
• Tên đường trong thành phố - Phóng sự
  Bằng khen PS LHTHTQ 2005
• Nguyễn Thị Hảo - Ý chí kỷ lục - Phóng sự
  Giải Bạc LHTHTQ 2007
• Hành trình theo chân Bác - Ký sự
  Ban Tuyên Giáo Trung ương quyết định tặng tập thể Hãng phim TH TP.HCM bằng khen vì đã có tác phẩm ký sự xuất sắc hưởng ứng Cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”-2009.
  Đài Truyền hình khen thưởng các cá nhân và tập thể TFS có tác phẩm Phim Tài Liệu – Ký sự “Hành trình theo chân Bác” đạt giải trong cuộc vận động sáng tác, quảng bá tác phẩm Văn học, Nghệ thuật, Báo chí chủ đề “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” – 10,500,000 đ.
  Chủ tịch UBND TP. HCM tặng Bằng khen PTL-Ký sự “Hành trình theo chân Bác” (90 tậ) Tác giả: Nhà báo Huỳnh Văn Nam, Tổng Đạo diễn Lý Quang Trung, Biên kịch Trần Đức Tuấn đã có thành tích xuất sắc trong sáng tác tác phẩm tiêu biểu sắc hưởng ứng Cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” – 2010.
• Hồ Chí Minh với bạn bè thế giới - Phóng sự
  Giải bạc – LHTHTQ lần thứ 29 phóng sự: Hồ Chí Minh với bạn bè thế giới, ĐD Thu Trang – kèm theo 3.000.000 đ (Chủ đề học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh) - 2010
• ...

Thông tin đang cập nhật ...