Nhắc đến Nguyễn Trung Trực, người ta thường nhớ ngay đến hai câu thơ bất hủ của thi sĩ Huỳnh Mẫn Đạt (1807 – 1883), một trong những trí thức yêu nuớc hàng đầu Nam Bộ, người cùng thời với Nguyễn Trung Trực, đã cảm khái về sự nghiệp yêu nước cao cả và khí phách hiên ngang của Nguyễn Trung Trực trước pháp trường Rạch Gía trong ngày 27/10/1868 mà viết lên trong bài điếu về ông:

Hoả hồng Nhựt Tảo oanh thiên địa

Kiếm bạt Kiên Giang khấp quỉ thần

(Lửa bừng Nhật Tảo râm trời đất

Kiếm tuốt Kiên Giang rợn quỉ thần)

(Bản dịch của Ca Văn Thỉnh).

Với hai chiến công Lửa hồng Nhật Tảo và Kiếm bạc Kiên Giang cùng cái chết kiêu hùng trở thành bất tử ở pháp trường, Nguyễn Trung trực đã trở thành biểu tượng của hào khí chống ngoại xâm quật cường của nhân dân Nam Bộ nói riêng, của dân tộc Việt Nam nói chung./.