Bộ phim kể về cuộc đời, sự nghiệp của thi sĩ – tướng quân huyền thoại, một tài năng hiếm hoi văn võ song toàn, một nhân cách tiêu biểu của miền đất Nam bộ: thi sĩ tướng quân Huỳnh Văn Nghệ. Phim bắt đầu từ lúc trò Nghệ còn là đứa bé, rồi trải qua những truân chuyên của cuộc sống thời chiến tranh (chống Pháp) cho đến lúc lớn. Quá trình hình thành nhân cách, bao gian nan thử thách để ông trở nên người chỉ huy tài ba, mà những chiến công đã làm cho thực dân Pháp và bọn tay sai thời bấy giờ phải kiêng nể, khiếp sợ. Xuất hiện trong phim cùng với nhân vật chính Huỳnh Văn Nghệ là những nhân vật lịch sử có thật từng sát cánh cùng ông trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược. Thời gian trong phim bắt đầu từ lúc Huỳnh Văn Nghệ còn bé cho đến năm 1952. Bộ phim được nhà biên kịch Phạm Thùy Nhân viết dự trên hai tác phẩm:  Thơ văn Huỳnh Văn Nghệ (tác giả Huỳnh Văn Nghệ), Thi tướng Chiến Khu Xanh (tác giả Nguyên Hùng).  Thi sĩ – tướng quân Huỳnh Văn Nghệ chính là tác giả của những câu thơ khí khái, hào hùng mà mọi người đều biết:

Ai về Bắc ta đi với
Thăm lại non sông giống Lạc Hồng
Từ độ mang gươm đi mở cõi
Trời Nam thương nhớ đất Thăng Long.