Ai về xứ Bắc ta đi với

            Thăm lại non song giống Lạc Hồng

            Từ độ mang gươm đi mở cõi

            Trời Nam thương nhớ đất Thăng Long

Người đạo diễn giàu kinh nghiệm mở đầu cuộc trò chuyện với “Kịch ảnh TH”: “Tuy tôi không hoạt động cách mạng, nhưng bản than tôi rất quý mến nhà quân sự tài lược này. Tôi tìm thấy sự đồng cảm ở ông, một trí thức yêu nước rất lãng mạn. Nguyên nhân thứ hai khiến tôi nhận lời làm bộ phim này là vì ân tình sâu nặng với hang phim TFS, từ những ngày làm những bộ phim truyện truyền hình đầu tiên cho hang, trải qua nhiều đời giám đốc như NSND Phạm Khắc, nhà biên kịch Nguyễn Hồ, cho đến bây giờ là NSƯT Nguyễn Việt Hùng. Hơn nữa, tôi thấy, ngày nay, người ta quên quá khứ nhiều quá. Học sinh thời bây giờ mà không hiểu lịch sử nước mình thì đó là vấn đề mà người lớn cần phải chịu khó nhìn lại. Tôi thiết nghĩ chúng ta nên làm nhiều phim lịch sử hơn để phổ biến văn hóa Việt Thế hệ trước đầy lý tưởng, còn thế hệ sau phải sống như thế nào cho xứng đáng với công lao của những người đi trước chứ!”.

             Theo ông, Huỳnh Văn Nghệ trên phim và Huỳnh Văn Nghệ ngoài đời thường có khác nhau nhiều không?
            Tôi chưa từng vinh hạnh được gặp ông, nên đành dựa vào kịch bản, tham khảo them một số tư liệu, hình ảnh về ông, tiếp xúc với người nhà và những đồng chí của ông còn sống, thậm chí chúng tôi còn tìm gặp bà Ba Thành, em của bạn học ông ngày xưa và cũng từng cảm mến ông, để tìm hiểu them về tính cách và cuộc sống đời thường cũng như binh nghiệp của ông. Không thể nói nhân vật trong phim và ngoài đời giống nhau bao nhiêu phần trăm, vì cuộc đời ông rất phong phú, mà phim thì chỉ có thể mô tả một khía cạnh của một vị chỉ huy quân sự có tâm hồn thơ lai láng, một người con hiếu thảo đối với gia đình, một trí thức yêu nước… Vó ngựa trời Nam là loại phim chiến đấu, nên để tăng phần hấp dẫn, phim hư cấu them một số nhân vật và những chi tiết tình cảm thơ mộng.

             Phải mất thời gian rất dài cho bộ phim, ắt hẳn ông đã gặp rất nhiều khó khăn?
            Quá nhiều là khác! Cực gấp 10 lần những phim tôi từng làm. Xong phim, tôi sụt 7kg. Khó khăn đầu tiên là diễn viên. Chúng tôi đã mất 6 tháng để casting. Ngay cả diễn viên Huỳnh Đông (vai Huỳnh Văn Nghệ) cũng không phải là sự lựa chọn đầu tiên. Lúc đầu, Đông chỉ cast vai nhỏ. Nhưng khi xem Đông diễn qua monitor, tôi chợt phát hiện cậu ấy có thể đảm đương được vai chính. Và khi cho cast lại lần thứ hai, thì tôi rất tin tưởng vào sự lựa chọn của mình. Nhìn về ngoại hình và thần thái, Đông có những nét giống ông Nghệ đến 8-9 phần.
            Phim lịch sử đòi hỏi rất nhiều diễn viên, chưa kể những vai quần chúng. Bối cảnh lịch sử là thời kháng Pháp, rồi Nhật đảo chánh Pháp, nên cần rất nhiều diễn viên nước ngoài, Nhật, Pháp, Thái Lan, Kh’mer, cho nên muốn quy tụ được thành phần này, chúng tôi phải nhờ các cơ quan nước ngoài tại TP.HCM và những người chuyên môi giới giới thiệu.

            Làm cách nào ông tìm được bối cảnh như thời kháng Pháp, thưa ông?
            Đúng là thời nay, vật đổi sao dời, đất nước phát triển, đồng nghĩa với nhà cửa, đường phố ngày nay cũng khác xưa rất nhiều, thậm chí nhiều nơi không tồn tại. Muốn tìm được một ngôi nhà của cách đây 70, 80 năm không đơn giản chút nào. Có rất nhiều cảnh chúng tôi phải tái hiện, chẳng hạn như dựng lại ngôi làng xưa với bụi tre, khóm trúc, chợ, rơm rạ, trâu bò… tại phim trường Củ Chi để quay cảnh Tây càn quét, hay dựng căn cứ của Bảy Viễn trong khu Rừng Sác (Cần Giờ).

            Kinh phí dành chop him thì hạn hẹp, quay xong cảnh này, phải chờ dựng xong cảnh kia, mới quay tiếp được, đôi khi đợi cả nửa tháng trời. Các cảnh đánh nhau cũng rất phức tạp, có đồn lính Pháp, chó berger, ngựa… Chúng tôi phải thuê 2 chiếc xe tải chở 8 con ngựa, luôn cả người giữ ngựa, túc trực theo chân đoàn phim. Có khi phải cho ngựa nghỉ cả tháng mới tới lượt quay. Đến lúc ra quay, chúng đã quen nghỉ nên rất mau mệt, nhất là những cảnh phóng qua đồi, qua suối, hoặc phi trong đêm sương mù. Vất vả nhất là khi đoàn đóng quân cả 7-8 tháng tại nhiều tỉnh để quay nhiều cảnh khác nhau. Chẳng hạn muốn quay một bối cảnh người dân tộc S’Tieng, thì phải tìm những chiếc nhà sàn, sửa sang đường đi và cất them một số nhà sàn khác cho thích hợp như khi quay ở Bình Phước… Hoặc muốn quay cảnh những người buôn thuốc phiện lậu ở miền Đắc Thái thì phải tìm những nơi có địa hình giống Tam Giác Vàng.

            Với những khó khăn về kinh phí cộng với những trở ngại về bối cảnh, thời tiết và diễn viên nên dự trù thời gian quay là 14 tháng, rốt cuộc kéo dài đến 17 tháng mới xong.

            Riêng phục trang cũng là cả một vấn đề. Quả thực, khâu phục trang của mình kém quá! Trong quá trình làm phim, chúng tôi phải thay 2 người phục trang, 3 người hóa trang, 3 trợ lý và phó đạo diễn.

            Ông có tin vào một sức mạnh thiêng liêng nào đó đã hỗ trợ ông trong quá trình làm phim này không?
            Khi xuống nhà lưu niệm ông Nghệ ở Tân Uyên, tôi có khẩn: “Tôi làm phim về ông, ông hãy phù hộ cho tôi có đủ sức khỏe nhé!”. Có những hiện tượng kỳ lạ rất khó giải thích, những hiện tượng kỳ lạ rất khó giải thích, những cái may bất ngờ không lường trước được.
            Lần thứ nhất. Cảnh Bảy Viễn ăn mừng lên chức Khu bộ phó quay tại khu Rừng Sác toàn đầm lầy. Chúng tôi phải đổ mấy mét khối cát dát đường. Mọi thứ đã sẵn sang, có múa trên sàn, múa lửa, treo đèn kết hoa thật đẹp, cả trăm diễn viên quần chúng đóng vai quan khách ăn mặc sang trọng. 5h30 chiều, chợt mây giăng đầy, trời chớp, báo hiệu sắp mưa, ai cũng lo, chắc là phải cuốn gói về! Đột nhiên, nửa tiếng sau trời bớt chớp, chúng tôi mừng quá, tranh thủ quay từ 7g30 tối đến 12g30 khuya off máy. Diễn viên vừa leo lên xe về, thì mưa trút xuống xối xả.
            Lần thứ hai. Cảnh đua thuyền trên song Đồng Nai. Mới đầu định mượn cảnh ở Trà Vinh vì nơi đây còn thuyền xưa, nhưng khúc song lại quá hẹp, không thể dựng cảnh đua thuyền được. Có người chỉ lên Dầu Tiếng (Bình Dương), tìm mãi mới ra một con sông tương tự như song Đồng Nai và có một đội thuyền xưa còn nguyên. Hơn 300 diễn viên quần chúng được huy động cùng với những diễn viên Tây và ta … vào phim chỉ có 6 phút khi dựng xong nhưng thực tế phải quay 3 ngày.